Huihchim Article
KING EDWARD IN LOVE
England kumpi Edward VIII in a kumpi hihna (Lêng hihna) tawh nuthâwi khat ana thenna thusim hih khawvêl pumpi hawtlîng hiela ana kigênminthang ahihna banah, a zapha taphawt in “Talâwm lawm” anatih hiel ahia, athusim hih ngaihnawp um chauh hilo in, atak a thil tung ahih ziek in billam kheuhthieng hiting un lunglût takin ana ngâi hitiu.
Khawvel ahin pasal pha minthang taktak, “NUTHÂWI” vâng ngâi a, mâu vung vung simsênloh ana um a, a ngâi huoisie diek leh angâi khawksie diek khawvel pumpi’n ana gên khût veng vung chuh, Edward VIII of England leh Emperor of France Nepoleon Bonaparte ahi. (private lifes of world famous people sim ah).
Zie hih British lalgam pumpi: Britian, Ireland, leh India telna a, colony tampi, khawvel pumpi hawp thum-a-hawp nih sung a vâihawm LÊNG EDWARD VIII in alal chutphah (a lêng hihna) chân tawp leh thih huom hiel a, nuthawi khat ana lungsiet na thusim ahi. Pâunâk a “Nuthawi ngaih anâi” kiti hih bang tienga nâ ahim ana simsuk zêl hitiu.
Edward VIII in alalchutphah chân hiel a, ana ngawl pihnu chuh nihvei thawisa Nuthawi “WALLIS WARFIELD” ahi. Zie tawbanga nuthâwi hih lêng khat zi dinga, buoipih tâk a hihloh dân chuh ei uh chang-al thuok a vak hisâp inle ahithei lhawllo ahi. Ahi’n lungsietna chunga Pathien thilsiem lamdanna leh pâunâk a, Lungsietna mitdûk ahi, tia i na gên zing uhih adikna muhdawk in aum hi. Zie tawbang thusim hih 1986 lâi khan Britian lêng a hung pang ding Prince Charles (Prince of wales) chung a khanle ana lang ta kha!!
Awle, April 1920 kum a, Edward, Prince of Wales ahih lai in , Hotel Del Coronado mun a guolvâkna lopi tak abawl na ah, Edward leh Wallis chuh a hung kithitha muh zuol tau hi. Wallis chuh mi sângtamtak kisamkhawm te laka hung pang kha ahi a, zie ni chuh Edward tawh akimuhtuoh masak ni pen uh ahi. Edward in amuh masak ni pên a pat chun amit nâucha dum zînzên sungah Wallis mêl leh amit leh viel zat zat dan cheng chuh kumkhawsawt a mangtalo di’n akhum lût tai.
Zie hun lâi vêl chuh wallis a pasal masa, Earl Winfield spencer tawh akikhen tûng cha’u ahi. Spencer chuh zu-ngawl vei ahi a, azi chuh insung leh dâilênbûk vêl poh a kawt a kamkhum sek zieka samgibang ana kikhen lawh ahi’u hi. Ahi’n hun chawmkhat zawh in Wallis chuh sumkawl veimi Ernest simpson tawh akichêng kit hi.
Edward leh Wallis chuh a dinmun uh kibatloh chauh le hilo in, Wallis chuh kum tampi a upa zaw ahi. Nungâk melhawih, sâl tên tûn, zei tak tak bangzât in Edward chuh thâng kamkhum in, delh viel viel zieng mahleh zie nuthâwi Wallis a muh masakpên ni a, alungthim nêuchah ahun nûtsieh khah a gêldawk zinga, nungâk dang chuh lungsiet mêl in a en thei tapuoi.
Prince Edward chuh tangvâl mêlhawih tak feet 5 leh inch 6 a sâng ahi. Langkhat ah, Wallis chuh mi guol a mêlhawih leh ngaihkâi le hilo ahihna banah, khatvei thawisa, third class nuthâwi, a pasal âng a um hinalai, sam kawnthim khik khek (kîl tavâng) Edward sânga upa zaw hinalâi, Lêng chapa khat tawh bûk dinga chuh a hapna mai mai dinga le deih umlo hiel ahi. Mahleh, vacancy umloh hesasa’n Lêng Edward in nuthâwi Wallis nung chuh lungthim a kinepna lientak nei kawm in a mawk Siekjakhai zuih viel viel mai tai. Amasang a nungâk melhawih tak tak leh zei taktak hung ki show zing te sâng chun Edward in Wallis chuh chî bang in atêl zaw tai. Zie haw kâllak tak chun, Edward le America nungâk melhawih tak Thelma Furnace tawh ahung ki uihûk zuih pan tai.
Nikhat, (1931 lâi) Kumpite luoithehna khat ah, Edward dawngmanu Thelma thu’n, Simpson te nupa’n le chiel in aum tau hi. Hun hung chieh zel dinga Edward in anûtsieh dinglam hephalo in, kipâk tak in a hot thei chin in a lâm khawm zai zai mai tâu hi. Zie ni a pat chun Party abawl chengu leh, Edward in Wallis mêl amuh nawp ziek chun a chiel zing tau hi. Mi te’n vâng Lêng chapa khat in mi zi khat, amêl hawih taluo le hilo, alimbawl zing chuh mak ahunsa pan tau a, a langkhat ah Edward hih ami hihna mawng mawng a le mittam (tulâi pâu a gênding hileh lêr) le a nahih ziek in mipi te chun, kichênpih dinga ahêl hidi’n agingcha puo’u hi. Mahleh Edward leh Wallis chuh akimuh tuoh mun lai chan un, a lungthim u chuh aki naih deuh deuh zieng ta a. zu duh tak te’n sekmai zu khel khel avak thangaih tuntun guol un a thangaih vul vul zieng tai.
Nikhat, Ernest simpson, Wallis pasal chuh America a, ava zin kâl in, Edward leh Wallis chuh gamvâk in a chieh ua, Wallis chuh mun khat ah ahung ki pûk a, Edward inle, Salah !! zie hi apuo kana chân zing ti hileh kilawm tak in, kindeuh in a naihlût a, ka sâng a lienzaw tia zahngâi se lo in, a kiss den tai. Khutia aum zing lai chun pienna gam lama puihsuk a *bangkhat* ding atih leh, Wallis chuh a ût loh ziek in, kin deuh in a hung thodawk pai tai.
Khatvei kit mah chuh Edward in Wallis chuh annêk khawmna thupi tak umding hileh kilawm takin a sam kit a, Wallis a vatun phet chun a mah chauh kisam ana hikit talai zang hi. Edward in kadar ana bawl dân ahih tuok a, zie chung hinle Edward in Wallis chuh bang taluo a lawh hêhu thei diek puoi.
Edward in nungâk dang a muhzawh loh ziek a, zie nuthâwi nu hih a zuih viel viel ahi hiel puo a, zie malak chun, nungâk mêlhawih, zei tak tak, ataksa kiphu chitchet, tan bawk phik phek, a tawpheh khatvei awl a i vak bet leh thumvei vei kithing nal nal zieng, nungâk mêlhawih, kei kahi tia, tangvâl dang in a naihlut theihloh tamtak in bawhthut policy apply bawlna dinga chance hawl a, akichuh chuh nalak ua, zie nuthawi khat in *ki virgin sak deuh a,* a tepsak ut loh chuh, Bye, bye Miss !! eh hilo, “Aunty good night” tia taihsan ving veng zieng ding chi ahi.
Zie malak chun, alungthim un aki guizawp na’u chuh hun a chieh dungzûi in a khang tul tul zieng tai. Wallis hin taksa utchâkna lam sânga, Edward in a lungsietna chuh a hung pitit zawk sêm theihna ding a, a mehbêl chuh ana tep sak loh ahi’i. Eilam te hila thangni a phone a kiho mai mai, mêl le kimu masalo hiel, a zîng leh kichêng zieng le i umdah puou hi.
Edward leh Wallis kipâwl dân leh a chêtdan u chuh, tângvûm a khawpi kisêl theilo guol in amitakip hêt in a hung kitheh dalh tai. America gama vazin, Wallis pasal Simpson bil le ava tung tangêi a, Wallis pasal Simpson in zie tawbang numei chuh a êk thakna mah a thaksak kit ding lunggêl ahun nei pai zieng ta a. Mahleh Prince Edward in bang lunggêl anei dem tih het nawpna ziek leh Edward mâizahna ziekin in a hungaih tadih phawt hi.
Zie hunlai chun Prince Edward chuh Prince of Wales ahi a, vângsiet huoi pi’n, apâ, King George V in January 20, 1936 khan ahun beihsan a. Edward chuh a pa lalchutphah luoh ding in aum tai. Lêng in hung pang taleh, party bawl a Wallis tawh hinkhuo nuom chuh zalên taka a mattheih tâkloh ding akihêt ziek in , apa thih chuh apuona tun tun diek mai hi. Mahleh a dinmun chuh alo theilo ahih tâk ziek in London ah a chieh a, Buckingham Palace ah Edward chuh Lêng a lâklûtna programme thupitak abawl tâu hi.
Edward chuh King Edward VIII a hung hih phetin , a ût adah in a tawi thei tapuo a. Lêng hizing kawm in a lungsiet pên Wallis pûldo na’n a hinkhuo amang zaw tai. A lêng hih nung thakhat zawh in, Ernest simpson (Wallis pasal) akimuh pih a, Wallis a lungsietna thu gên zing kawm in , Ernest in Wallis chuh akhen / a mâk ding in a zawl tai. Mi zi deihchâk man a, a pasal kawm a khen in, ken kichênpih ka tia va nget zieng chuh eilam hileh sielpi khat a salam sâtsak theih hiel hiding ahi.
Athu zâk chun, Ernest lung apei buoi mah mah a, alungvâi hiel tai. Edward in zî dinga ana deih ten mai chuh mak hi asa guten hi. Chawmkhat zawh in Ernest inle Lêngpa thu âwi takin, Wallis sikul kaihkhawm pih lûi Marry Raffray chuh Nov’ 1937 khan a kichênpih a chapa khat anei ui. Lêngpa’n bang thu um lele Wallis a lungsietna chuh supiting a, kichênpih ding in thu a sâwnpûk tai. May 27, 1936 khan deihchuom huntieng tak tawh nêkkhawmna nei in Prime Minister, Stanley Baldwin leh ami têlchuom a sapkhawm te masang a chun, a thupûkna chuh tângphuong takin a phuongzâk tâi. Ahung khawm te ma a chun Wallis chuh introduce le abawl ngâl hi.
Lengpa’n khutia a phuondawk nung inle British press (Magazine leh Newspaper) te’n vâng lêngpa thuphuon chuh suohdawk ngamlo in a îm îm mai nalai ui. Mahleh thudik îmlo hiel a suoh zieng Huihchîm news tawbang Foreign magazine leh Newspaper’s te’n vâng sumluok nachang takin ana mang tau hi.
Lêng khat hih dinga kilawm lo ahih ziek in Edward in Wallis chuh a kichênpih thet leh a lalchutphah a chân ding chuh micheng in a hêtloh uh ahi diek puoi. Edward in lalchutphah aluoh khan, kum sawmli zet a upa ahi ta a, nâupang guol a kilungsiet mai mai ahih tâkloh dân ule mi cheng in ahe’u hi. Edward hin nuthawi Wallis tawh a lalchutphah (Lêng hihna) khat zawk zawk , adeih zawk zawk a têl mai ding dinmun a ding ahitai.
Khuti a chalkawlh hiel a akingaihtuoh vung vung nung in , Edward in dêu mêl pulo takin, Europe mipi’n “TALAWM LAWM” atih theih ding hiel khawp un, BBC news ah, “Wallis hih Simpson in ahun thah âwng phât phât leh kichênpih ding kahi a, Lêng kahih pum a kakichênpih theih leh apha hi’n tin, chun bang ahim tia, British Govt in a zâkdah khâk thut chun, bangba kalawh die !! *Kei kanu gil a gah, kapa chapa, Thangzom tupa, Edward hin Lalchutphah chu ka nûtsieh ding ahimai hi.”* ti’n ahun siettha mawt mawt mai tai.
Edward thuphuon chun Europe gam pumpi a hawtling gui mai hi. Thilmak tak leh kikhât tak le ahih ziek in mak saka kinguih chule thil haksa lopi hiding ahi. Aziek chuh Lêng khat in nuthâwi khat a kichênpih tih hi thusim zieng a le kiza kha ngûtlo chuh ahi. Ahi’n Edward in lungsietna chuh thuneihna (Lêng hihna) chunglam ah akawih a, lungsietna diktak umzie a sulang hi. British Parliament in vang Wallis chuh lêngnu di’n apawm thei lhawl puou hi.
Lengpa’n zie tawbang thuphuon abawl phut zieng chuh, ahing nu chun a zadah ten mai a, khutia a chapa vâihawm mawh tawp a kawih, Wallis chuh a awimawh tun tun mai hi. Edward in vâng khawvel a thuneihna cheng cheng sang in, Wallis chuh a têl zaw a, a lungsiet pên Wallis tello a, vâihawm ding chuh hin man um in agêl puoi. Khenna ding thimthu lêl atam lâi chan in aki lungsiet na’u chuh a sâng deuh deuh mai hi. Edward in Simpson leh a zi Wallis kikhenna ding in lungthim tampi ana sêk zing ahi. Edward leh Simpson chule ana kigûllûk zing ua, Oct 27, 1936 in Edward in court ah dawrkhat (petition) a sep a, Ernest chuh midang tawh thânghuoi tak a tâ ahihdan azik a, tichun Simpson leh Wallis chuh a kikhen tau hi.
Lêngpa chuh bang ti a azâwl vâng un a thupûkna a chun ading det zing a, Lalchutphah chuh taihsan ding agêl zaw tai. Tichun Dec, 10, 1937 in Lêng hihna apat haihna lehkha apie tai. Wallis le a zawl sak ua, mahleh “nang ngâi a ka luon kang ding hi na vozang nalo ahim?” ti’n ana leh dâwn chauh sek hi. Aki lungsiet na’u chuh kumsawt suongpi guola det ana hitai. Lalchutphah a luoh ni a pat ni 11 nung, Dec, 10, 1937 nia pat Edward chuh Lêng ahi tapuoi. Mahleh British Parliament in Lord of Windsor chanvo apie’u a, Lêng hihna a nûtsieh vâng in, thacheng leh allowance apie zing tho ui.
Edward in lung sa-ik na bangmah neilo hiel in, a lalchutphah chu anâupa Prince Albert khut ah a pietha tai. Tha gûp nung in Edward leh Wallis chuh a kichêng tau a, British Parliament in Wallis chuh “Her royal highness” title apie nuom tapuou hi. Edward in a go 15 million leh azi dinga chibang atêl Wallis leh a puonvâi cheng kipuok in France gam ah a pêm a, kisîk lo hiel in azi deihtak Wallis tawh a chêngkhawm tai. Vângsiet um tak in cha anei puo’u hi. Edward chuh nahziel (Mizo ziel) hah chêp mi ahih ziek in, cancer natna’n apha a, May 29, 1972 kum khan a kumsawt munding ana zuon tai.
Prince Albert in King George VI ti’n amin a theng a, azi Queen Mary tawh chanu nih, Elizabeth tawh Margaret Rose anei ui. Elizabeth (Queen Elizabeth II) in apa thihnung in lalchutphah aluoh a, athihni (8 Sept 2022) tieng in England Lengnu’n ana pang zing hi. Anâu nu Margaret Rose hi vâng châtvaihna tincheng tawh hingkhawm ahi. Kum 50-60 tieng ahih nung in le tangvâl khangthak te tawh Gelzang resort leh green hill vêl a hinkhuo nuom amat na’u apat suty ala nai puoi.
-Zompu pa
Admin, Huihchîm
_Nepal sawlkar pûksie_
*PM KP SHARMA OLI TÂIMANG TA*
Nepal government chunga lung-âwilo a kiphinna nei, *Gen Z* kiti khangthak te’n dâkkâl 36 sung chauh kiphinna aneih sungun Nepal sawlkar dinglai chuh sawnpûk in akhup athal in alek ua, Nepal PM KP Sharma Oli chuh ki resign in September 9, 2025 ni’n a puonpi a puonvâi nasan puodawk manlo in alubûk taihpih in Nepal gam nusieh in atâimang tai.
Nepal buoina hih bang tia hung kipan a sawlkar natieng pûklawh hiel ahim? Lunglut takin ana sim kit hitiu. Nepal gamsungah thanih masang a pat khan khangthak te’n social media plateform chuom chuom ah #Nepobabies kiti thumal hih trend ana bawl ui. Nepo babies kiti hih kuo ahim? Nepal gama government officers te chate leh Prime minister, ex prime minister, ministers te chate gênna ahi. Minister chate cheng foreign ah aum ua, school leh college hawihtak takah lehkha asim ua, gari mantam taktak akichawk ua, social media a ahung ki post / show off na limlâk haw’u chuh Nepal gama um lehkha le sim zolo chagah khangthak te’n mittiek um sa’n social media mah mangin troll ahun leh bawl tau hi. Minister leh officer te’n Nepal gama sum umlohdan leh sum haksat dan ngen agên ua, bangtidan a a chate’u chengin foreign gama sum le-pâi lenlo hiela amattheih uh ahim, nêkgûk châkgûk ziek ahi ti’n ahun dem pan tau a corruption against in ahung kiko dawk tau hi.
Social media manga khangthak te’n Nepal government aguh lang hiela ahun dem ek-ek phetun sawlkar chule chumuongthei talo in dan khatto leh ka titlohna cheng hung kiphuonglang khan a tih alauh ziekin Nepal gama social media company cheng chuh 28 August 2025 ni’n notice a pieu a, Nepal gama na um nawp uchun ni 7 sunga registration na kibawl dinguh office chuom na kineih dinguh, social media a govt deihdan tawh kituoklo content hawihlo cheng dâkkâl 24 sunga delete ding ti’n thu apie tau hi. Mahleh foreign tech company te’n alimsak loh phetun Nepal govt alungna a security leh law & order pâulap in 4th Sept 2025 ni’n Tiktok tihloh social media plateform 26 hiel thakhat thu a a ban mai uh ahi. Alangkhat ah Govt in social media ahun ban ziekin Gen Z (Khangthak) te ahung kipan ua bang zieka social media ban nabawl uh ahim akinthei lamin hun hawng kit un ti’n kiphinna ahun pan ua atawp a zie kiphinna zieka hih Nepal govt nasan pûk lawh ahitai.
“Gen Z” kiti te mi lakh khat vâl hiel lampi ah akisutuoh ua Sept 8 – 9, 2025 ni nih sung kiphinna nasatak aneih nau ah mi 22 in thihna atuok ua mi 500 vâl in liemna tuok ahihdan thutut khat in atâklang hi.
Ahihleh “Gen Z” hih bang tihna ahim? Kum 1997 apat 2012 sunga naupang ana pieng te hih “Generation Z” short form a “Gen Z” kiti ahi. Chuleh 2013 apat 2025 sunga pieng te hih “Gen A” tia minvawh ahi kit ui. Kum 1997-2012 hun sunga ana pieng naupang te hih internet tawh hung piengkhawm ahiu a internet bei a hinkhuo matding chuh thih tuka agêl uh ahi. Zie zieka chuh kiphinna hih amau haw lawi makaihna a ahunpat uh ahi a govt dinglai aphûk tawp uh ahi.
Vak hetbeh mai mai ding khat chuh, Nepal gam hih Lêng a kivâihawmna (Monarchy) gam anahi ahia mahleh kum 2008 in zie chuh ahun subei ua, kum 2008 apat mipi vâihawmna (democracy) a hung kipuo pan chauh ahiu hi. Kum 2008 apat 2025 sung tihchuh kum 17 sung hin Prime minister 13 hiel ana kitheng man hi. Aumzie chuh PM dinga kitêldawk cheng chuh a term uh (kum 5) puotung umlo tihna ahi. Tua PM tuzinglai KP Sharma Oli (73) hih July 2024 a khah PM a thumveina dinga têldawk a ana um ahi.
Nepal population hih 3.12 crore (Crore 3 leh lakh 12) ahia zie chuh Delhi khawpi population zah le phalo tihna ahi. Delhi population hih 3.14 crore ahi.
Kiphinna aneih sung uhin Nepal PM leh President chênna Inn telna’n govt office tampi ahâlvâm tau hi. PM KP Sharma Oli chuh Sept 9, 2025 ni’n a PM hihna apat aki resign a alubûk taihpih in helicopter mangin ana tâidawk tai.
Hetding khat chuh kum 2022 in Sri Lanka sawlkar anapûk a, kum 2024 in Bangladesh sawlkar ana sawnpûk kit ua, 2025 in Nepal sawlkar apûk kit a next a ding kuo ahidem comment section ah hun gen un….
~Huihchim
